52 câu đố về thời tiết và khí hậu có đáp án
Nắng, mưa, gió, bão diễn ra quanh ta mỗi ngày nhưng ẩn chứa rất nhiều kiến thức khoa học thú vị. Dưới đây là 52 câu đố về thời tiết và khí hậu có đáp án và lời giải ngắn gọn, phù hợp cho học sinh ôn môn Khoa học và Địa lý, giáo viên làm hoạt động khởi động và phụ huynh cùng con tìm hiểu thiên nhiên.
Hãy làm bài trắc nghiệm ở trên trước, sau đó đố nhau từng câu bên dưới rồi mới bấm Xem đáp án.
Câu đố cơ bản về thời tiết và khí hậu
1. Thời tiết là gì?
Trạng thái của khí quyển ở một nơi trong thời gian ngắn. Gồm nhiệt độ, mưa, gió, mây, độ ẩm và có thể thay đổi ngay trong một ngày
2. Khí hậu là gì?
Quy luật thời tiết của một nơi trong nhiều năm. Ví dụ Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm
3. Câu "Chiều nay Đà Lạt có mưa rào" nói về thời tiết hay khí hậu?
Thời tiết. Vì câu này mô tả trạng thái khí quyển trong một buổi cụ thể
4. Lớp không khí bao quanh Trái Đất gọi là gì?
Khí quyển. Khí quyển giữ ấm cho Trái Đất và chặn bớt tia cực tím có hại từ Mặt Trời
5. Hai chất khí chiếm nhiều nhất trong không khí là gì?
Nitơ và oxy. Nitơ chiếm khoảng 78%, oxy khoảng 21%, phần còn lại là argon, CO2, hơi nước và các khí khác
6. Càng lên cao trong tầng đối lưu, nhiệt độ không khí thay đổi thế nào?
Giảm dần. Trung bình cứ lên cao 100 m thì nhiệt độ giảm khoảng 0,6°C, vì vậy đỉnh núi cao thường lạnh
7. Nguồn năng lượng chính tạo ra các hiện tượng thời tiết là gì?
Mặt Trời. Mặt Trời làm nóng bề mặt Trái Đất không đều, sinh ra gió, làm nước bốc hơi và tạo mưa
8. Vì sao vùng gần xích đạo nóng hơn vùng gần hai cực?
Vì nhận ánh nắng chiếu gần như thẳng góc. Ở vùng cực, tia nắng chiếu xiên nên năng lượng trải ra trên diện tích rộng hơn
9. Trái Đất được chia thành mấy đới khí hậu chính?
Năm đới. Gồm một đới nóng, hai đới ôn hòa và hai đới lạnh
10. Vì sao Trái Đất có các mùa trong năm?
Vì trục Trái Đất nghiêng khi quay quanh Mặt Trời. Trục nghiêng khoảng 23,5° nên mỗi bán cầu lần lượt nhận nhiều nắng hơn rồi ít nắng hơn. Xem thêm câu đố về Hệ Mặt Trời
11. Khi Việt Nam đang mùa hè thì nước Úc đang mùa gì?
Mùa đông. Bắc bán cầu và Nam bán cầu luôn có mùa ngược nhau
Câu đố về mây, mưa và tuyết
12. Mây được tạo thành từ gì?
Những giọt nước rất nhỏ hoặc tinh thể băng. Hơi nước bốc lên cao, gặp lạnh thì ngưng tụ thành mây
13. Quá trình nước chuyển thành hơi nước gọi là gì?
Sự bay hơi. Nắng và gió làm nước ở biển, sông, hồ bay hơi liên tục
14. Quá trình hơi nước chuyển thành giọt nước gọi là gì?
Sự ngưng tụ. Giống như những giọt nước đọng bên ngoài cốc nước đá
15. Vì sao mây mưa thường có màu xám đen?
Vì mây rất dày và chứa nhiều giọt nước. Ánh sáng khó xuyên qua lớp mây dày nên mặt dưới đám mây trông tối, còn mây mỏng trông trắng
16. Mưa đá hình thành ở đâu?
Trong những đám mây dông cao và dày. Luồng khí mạnh đẩy giọt nước lên vùng rất lạnh nhiều lần, băng bám thêm từng lớp cho đến khi đủ nặng thì rơi xuống. Tìm hiểu thêm hiện tượng mưa đá
17. Dụng cụ đo lượng mưa gọi là gì?
Vũ kế (thùng đo mưa). Lượng mưa được tính bằng milimét nước
18. Những giọt sương đọng trên lá vào sáng sớm hình thành như thế nào?
Hơi nước trong không khí ngưng tụ trên mặt lá lạnh. Ban đêm mặt lá tỏa nhiệt và lạnh đi nhanh, hơi nước gặp lạnh liền đọng thành giọt
19. Bông tuyết có phải là giọt mưa bị đông cứng không?
Không. Bông tuyết hình thành khi hơi nước trong mây đông kết trực tiếp thành tinh thể băng
20. Bông tuyết thường có mấy cánh?
Sáu cánh. Vì các phân tử nước trong băng sắp xếp theo hình lục giác
21. Vì sao Việt Nam rất hiếm khi có tuyết?
Vì nằm trong vùng nhiệt đới. Nhiệt độ hiếm khi xuống dưới 0°C, tuyết chỉ thỉnh thoảng rơi trên vài đỉnh núi cao phía Bắc như Fansipan, Mẫu Sơn khi có rét đậm
22. Cầu vồng thường được kể có mấy màu?
Bảy màu. Đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. Đọc thêm những điều thú vị về bảy màu cầu vồng
23. Mưa axit chủ yếu do những khí nào gây ra?
Lưu huỳnh đioxit (SO2) và các oxit nitơ. Các khí này từ khói nhà máy, xe cộ hòa vào nước mưa tạo thành axit
Câu đố về gió, bão và dông sét
24. Nguyên nhân sinh ra gió là gì?
Sự chênh lệch khí áp giữa các nơi. Không khí di chuyển từ vùng áp cao sang vùng áp thấp
25. Dụng cụ đo tốc độ gió gọi là gì?
Phong tốc kế. Loại phổ biến có các chén nhỏ quay tròn theo gió
26. Việt Nam dùng thang đo nào để chia cấp gió?
Thang Beaufort. Thang gốc từ cấp 0 đến cấp 12, được mở rộng thêm các cấp cao hơn để mô tả bão rất mạnh
27. Theo quy định của Việt Nam, gió mạnh từ cấp mấy trở lên thì gọi là bão?
Cấp 8 trở lên. Áp thấp nhiệt đới có gió mạnh nhất cấp 6 đến cấp 7
28. Theo quy định của Việt Nam, siêu bão có sức gió mạnh nhất từ cấp mấy trở lên?
Cấp 16 trở lên. Đây là cấp bão nguy hiểm nhất, có thể gây thiệt hại rất nặng nề
29. Bão thường hình thành ở đâu?
Trên vùng biển nhiệt đới có nước ấm. Nước biển ấm trên khoảng 26°C cung cấp hơi nước và năng lượng cho bão
30. Ở Bắc bán cầu, gió trong cơn bão xoáy theo chiều nào?
Ngược chiều kim đồng hồ. Do tác động của sự tự quay của Trái Đất, còn ở Nam bán cầu thì xoáy cùng chiều kim đồng hồ
31. Bão ở Đại Tây Dương gọi là hurricane, còn ở Tây Bắc Thái Bình Dương gọi là gì?
Typhoon. Đây là cùng một loại hiện tượng, chỉ khác tên gọi theo vùng
32. Sét là gì?
Một tia phóng điện khổng lồ. Xảy ra giữa đám mây với mặt đất hoặc giữa các đám mây. Xem thêm câu đố về điện từ học
33. Tiếng sấm do đâu mà có?
Do không khí quanh tia sét nóng lên và giãn nở đột ngột. Tia sét nung không khí lên hàng chục nghìn độ trong chớp mắt, tạo ra tiếng nổ lớn
34. Làm sao ước lượng khoảng cách từ chỗ mình đến tia sét?
Đếm số giây từ lúc thấy chớp đến lúc nghe sấm rồi chia cho 3. Âm thanh đi khoảng 1 km trong 3 giây. Xem thêm câu đố về âm thanh
35. Khi trời có dông sét, có nên trú dưới gốc cây cao không?
Không. Sét thường đánh vào vật cao, nên vào trú trong nhà kiên cố hoặc ô tô đóng kín cửa
36. Lốc xoáy (vòi rồng) khác bão ở điểm nào?
Lốc xoáy nhỏ hơn rất nhiều và chỉ kéo dài ngắn. Lốc xoáy thường chỉ rộng vài chục đến vài trăm mét, còn bão rộng hàng trăm km và kéo dài nhiều ngày
37. Vì sao gió Lào thổi vào miền Trung lại khô và nóng?
Vì gió đã trút hết hơi ẩm khi vượt dãy Trường Sơn. Gió tây nam gây mưa ở sườn đón gió, khi đổ xuống sườn bên kia thì khô và nóng lên, gọi là hiệu ứng phơn
Câu đố về khí hậu Việt Nam
38. Dãy núi nào được xem là ranh giới khí hậu giữa miền Bắc và miền Nam Việt Nam?
Dãy Bạch Mã. Gió mùa Đông Bắc bị suy yếu khi gặp dãy Bạch Mã, nên phía nam ít chịu cái lạnh mùa đông
39. Nam Bộ có mấy mùa rõ rệt?
Hai mùa: mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa thường từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, 11
40. Mưa phùn ở miền Bắc thường xuất hiện vào thời gian nào?
Cuối đông, đầu xuân. Gió mùa Đông Bắc đi qua biển mang thêm hơi ẩm, gây mưa phùn nhỏ và kéo dài
41. Miền Trung thường mưa nhiều nhất vào mùa nào?
Thu đông. Khác với miền Bắc và miền Nam có mùa mưa vào mùa hạ
42. Vì sao vào ngày nồm, tường và sàn nhà ở miền Bắc bị "đổ mồ hôi"?
Vì không khí nóng ẩm gặp bề mặt tường, sàn còn lạnh. Hơi nước ngưng tụ thành giọt trên bề mặt lạnh, giống như cốc nước đá
43. Vì sao Đà Lạt, Sa Pa mát mẻ dù nằm trong vùng nhiệt đới?
Vì nằm trên cao nguyên, vùng núi cao. Cả hai đều ở độ cao khoảng 1.500 m so với mực nước biển. Xem thêm câu đố địa lý Việt Nam
Câu đố về biến đổi khí hậu và dự báo thời tiết
44. Hiệu ứng nhà kính là gì?
Hiện tượng một số khí trong khí quyển giữ lại nhiệt của Trái Đất. Nếu không có hiệu ứng nhà kính tự nhiên, nhiệt độ trung bình Trái Đất chỉ khoảng -18°C
45. Kể tên một số khí nhà kính.
CO2, mêtan, hơi nước, nitơ oxit (N2O). Hoạt động của con người làm lượng CO2 và mêtan tăng mạnh
46. Vì sao biến đổi khí hậu làm mực nước biển dâng lên?
Vì băng tan và nước biển nóng lên thì nở ra. Băng ở các sông băng, Greenland và Nam Cực tan chảy đổ thêm nước ra biển. Đọc thêm biến đổi khí hậu
47. Vùng nào của Việt Nam dễ bị ảnh hưởng nặng nhất bởi nước biển dâng?
Đồng bằng sông Cửu Long. Vì địa hình rất thấp, nhiều nơi chỉ cao hơn mực nước biển một chút
48. El Niño là gì?
Hiện tượng nước biển vùng xích đạo Thái Bình Dương ấm lên bất thường. Khi có El Niño, Việt Nam thường ít mưa hơn, dễ nắng nóng, hạn hán và xâm nhập mặn
49. Các nhà khí tượng theo dõi mây và bão từ trên cao bằng gì?
Vệ tinh khí tượng. Kết hợp với radar thời tiết, trạm quan trắc và siêu máy tính để dự báo
50. Khí áp kế dùng để đo gì?
Áp suất không khí. Khí áp giảm nhanh thường báo hiệu thời tiết xấu như mưa bão sắp đến
51. Ngày Khí tượng Thế giới là ngày nào?
Ngày 23 tháng 3. Kỷ niệm ngày Công ước thành lập Tổ chức Khí tượng Thế giới có hiệu lực năm 1950
52. Câu "Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng" có cơ sở khoa học không?
Có phần đúng. Trước cơn mưa không khí ẩm, các côn trùng nhỏ bay thấp nên chuồn chuồn cũng bay thấp để săn mồi. Xem thêm câu đố về côn trùng
