49 câu đố mẹo khoa học hài hước có đáp án
Đố mẹo thì vui, nhưng đố mẹo có lời giải khoa học còn vui hơn. Dưới đây là 49 câu đố mẹo khoa học hài hước có đáp án, từ lực và chuyển động, ánh sáng, cơ thể người, động vật đến bầu trời và hóa học quanh ta. Mỗi câu đều kèm giải thích ngắn, phù hợp cho học sinh tiểu học và THCS, giáo viên cần trò chơi khởi động tiết học và phụ huynh muốn đố vui cùng con.
Hãy làm bài trắc nghiệm ở trên trước, sau đó đố nhau từng câu bên dưới rồi mới bấm Xem đáp án.
Câu đố mẹo về lực và chuyển động
1. Bạn tung một quả bóng thẳng lên trên khi đang ngồi trong xe buýt chạy đều trên đường thẳng. Quả bóng rơi xuống đâu?
Rơi lại vào tay bạn. Quả bóng vẫn giữ vận tốc theo phương ngang giống chiếc xe nhờ quán tính, nên nó đi cùng bạn suốt lúc bay lên và rơi xuống
2. Vì sao xe buýt phanh gấp thì hành khách lại chúi người về phía trước?
Do quán tính. Chân bị sàn xe kéo dừng lại, nhưng phần thân trên vẫn có xu hướng tiếp tục chuyển động về phía trước
3. Đứng trên cân trong thang máy vừa bắt đầu đi lên, số chỉ của cân tăng lên. Bạn có béo lên không?
Không. Khi thang máy tăng tốc đi lên, sàn phải đẩy người mạnh hơn bình thường nên cân chỉ số lớn hơn, còn khối lượng cơ thể không hề thay đổi
4. Lên Mặt Trăng, bạn sẽ nặng hơn hay nhẹ hơn?
Nhẹ hơn. Trọng lượng trên Mặt Trăng chỉ bằng khoảng 1/6 trên Trái Đất vì lực hấp dẫn yếu hơn, nhưng khối lượng của bạn vẫn giữ nguyên. Tìm hiểu thêm về lực hấp dẫn qua các câu đố
5. Vì sao khinh khí cầu bay lên được khi người ta đốt lửa bên dưới?
Vì không khí nóng nhẹ hơn không khí lạnh. Không khí bên trong được làm nóng sẽ nở ra, khối lượng riêng nhỏ hơn không khí xung quanh nên được đẩy lên
6. Một con tàu bằng thép nặng hàng nghìn tấn, vì sao không chìm?
Vì thân tàu rỗng và chiếm chỗ một lượng nước rất lớn. Lực đẩy Ác-si-mét bằng trọng lượng phần nước bị tàu chiếm chỗ, đủ lớn để nâng cả con tàu. Một khối thép đặc cùng khối lượng thì sẽ chìm ngay
7. Vì sao đi trên mặt băng dễ trượt ngã hơn trên đường nhựa?
Vì ma sát giữa giày và mặt băng rất nhỏ. Ma sát nhỏ nên chân khó bám, chỉ hơi nghiêng người là trượt
8. Đặt một cốc nước lên tờ giấy rồi giật thật nhanh tờ giấy ra. Vì sao cốc gần như đứng yên?
Nhờ quán tính của cốc nước. Lực ma sát chỉ tác dụng trong thời gian rất ngắn, không đủ để làm cốc chuyển động đáng kể. Nếu kéo chậm, cốc sẽ đi theo tờ giấy
Câu đố mẹo về ánh sáng, âm thanh và điện
9. Thứ gì chạy nhanh nhất mà không vật nào có khối lượng đuổi kịp?
Ánh sáng. Trong chân không, ánh sáng đi khoảng 300.000 km mỗi giây
10. Tia chớp và tiếng sấm sinh ra cùng lúc. Vì sao ta luôn thấy chớp trước rồi mới nghe sấm?
Vì ánh sáng truyền nhanh hơn âm thanh rất nhiều. Âm thanh trong không khí chỉ đi khoảng 340 m mỗi giây, nên sấm đến tai ta chậm hơn
11. Ngoài vũ trụ, một vụ nổ lớn có phát ra tiếng "bùm" cho phi hành gia gần đó nghe thấy không?
Không. Âm thanh cần không khí, nước hoặc chất rắn để truyền đi, mà khoảng không vũ trụ gần như là chân không
12. Vì sao chim đậu trên dây điện mà không bị điện giật?
Vì hai chân chim đậu trên cùng một dây. Giữa hai chân gần như không có hiệu điện thế nên dòng điện hầu như không đi qua cơ thể chim. Người thì tuyệt đối không được thử. Xem thêm câu đố về điện cho học sinh
13. Buổi chiều, bạn đi thẳng về phía Mặt Trời. Cái bóng của bạn nằm ở đâu?
Phía sau lưng bạn. Ánh sáng truyền thẳng nên bóng luôn nằm ở phía ngược với nguồn sáng
14. Vì sao chiếc thìa cắm trong cốc nước trông như bị gãy?
Do hiện tượng khúc xạ ánh sáng. Ánh sáng bị đổi hướng khi đi từ nước ra không khí, làm phần thìa trong nước trông bị lệch đi
15. Trời nắng gắt, mặc áo đen hay áo trắng thì nóng hơn?
Áo đen. Vải màu đen hấp thụ phần lớn ánh sáng và biến thành nhiệt, còn vải trắng phản xạ lại nhiều ánh sáng hơn
16. Vì sao nghe lại giọng mình trong bản ghi âm thấy lạ hoắc?
Vì bình thường ta nghe giọng mình qua cả xương sọ. Khi nói, âm thanh đến tai bằng hai đường: qua không khí và qua xương, làm giọng nghe trầm hơn. Bản ghi âm chỉ có phần truyền qua không khí, giống cách người khác nghe bạn
Câu đố mẹo về cơ thể người
17. Bạn có thể vừa nuốt vừa thở cùng một lúc không?
Thông thường là không. Khi nuốt, nắp thanh quản đậy đường thở lại để thức ăn không lọt vào khí quản, nên hơi thở tạm ngừng trong tích tắc
18. Vì sao bạn không thể tự cù lét chính mình cho buồn cười?
Vì não đã biết trước cảm giác sắp xảy ra. Não dự đoán được cử động do chính mình tạo ra nên giảm bớt phản ứng, cảm giác không còn bất ngờ
19. Nếu cố mở mắt khi hắt hơi, mắt có bị bật ra ngoài không?
Không. Đó chỉ là lời đồn. Nhắm mắt khi hắt hơi là một phản xạ tự nhiên, không có áp lực nào đủ để đẩy mắt ra ngoài
20. Xương nhỏ nhất trong cơ thể người nằm ở đâu?
Trong tai. Đó là xương bàn đạp ở tai giữa, chỉ dài khoảng 3 mm và giúp truyền âm thanh vào tai trong
21. Em bé mới sinh hay người lớn có nhiều xương hơn?
Em bé mới sinh. Em bé có khoảng 300 xương và sụn, nhiều xương sẽ dính liền với nhau khi lớn lên, nên người trưởng thành chỉ còn 206 xương
22. Có phải đầu lưỡi chỉ nếm được vị ngọt, còn cuống lưỡi chỉ nếm được vị đắng?
Không phải. "Bản đồ lưỡi" là một hiểu lầm phổ biến. Mọi vùng lưỡi có nụ vị giác đều cảm nhận được các vị cơ bản
23. Vì sao cắt tóc và cắt móng tay không thấy đau?
Vì phần tóc và móng nhô ra ngoài không có dây thần kinh. Chúng được tạo từ chất sừng keratin của các tế bào đã chết. Chỉ phần chân tóc và gốc móng mới là mô sống
24. Vì sao ngâm nước lâu thì đầu ngón tay bị nhăn nheo?
Do hệ thần kinh làm co các mạch máu dưới da. Da ngón tay co lại và nhăn đi. Một số nhà khoa học cho rằng nếp nhăn này giúp cầm nắm đồ vật ướt chắc tay hơn
Câu đố mẹo về động vật và thực vật
25. Con vật nào khi ngủ vẫn có một nửa bộ não thức để canh chừng?
Cá heo. Cá heo cho từng nửa não nghỉ luân phiên, nhờ vậy vẫn nhớ ngoi lên mặt nước để thở. Một số loài chim cũng ngủ kiểu này
26. Có phải cá vàng chỉ nhớ được trong 3 giây?
Không phải. Các thí nghiệm cho thấy cá vàng có thể học và nhớ những việc như giờ cho ăn trong nhiều tháng
27. Con vật nào "uống" nước bằng da chứ không cần dùng miệng?
Con ếch. Hầu hết các loài ếch hấp thụ nước qua da, nhất là vùng da bụng, thay vì uống bằng miệng
28. Cá voi xanh sống dưới biển, vậy cá voi có phải là cá không?
Không phải. Cá voi là động vật có vú, thở bằng phổi, đẻ con và nuôi con bằng sữa. Thử thêm bộ câu đố về đại dương và sinh vật biển
29. Có phải loài dơi bị mù?
Không. Mọi loài dơi đều có mắt và nhìn được. Nhiều loài còn dùng thêm tiếng vang siêu âm để định vị trong bóng tối
30. Cây xương rồng có lá không?
Có, gai chính là lá đã biến đổi. Lá biến thành gai giúp cây giảm thoát hơi nước ở vùng khô hạn, còn thân xanh đảm nhận việc quang hợp
31. Theo thực vật học, quả cà chua là rau hay là quả?
Là quả. Cà chua phát triển từ bầu nhụy của hoa và chứa hạt bên trong, giống như dưa hấu hay quả ớt
32. Con gà có trước hay quả trứng có trước?
Quả trứng có trước. Xét theo tiến hóa, các loài bò sát đã đẻ trứng có vỏ từ hàng trăm triệu năm trước khi loài gà xuất hiện
33. Loài côn trùng nào nếm vị thức ăn bằng chân?
Con bướm. Bướm có các cơ quan cảm nhận vị ở chân. Bướm cái dùng chân để "nếm" lá, tìm đúng loại cây làm thức ăn cho sâu non trước khi đẻ trứng
34. Con vật nào có thể ngủ đứng mà không bị ngã?
Con ngựa. Chân ngựa có cơ chế "khóa" khớp giúp đứng vững khi ngủ lơ mơ. Muốn ngủ say, ngựa vẫn phải nằm xuống
Câu đố mẹo về Trái Đất và bầu trời
35. Ngôi sao gần Trái Đất nhất là ngôi sao nào?
Mặt Trời. Mặt Trời chính là một ngôi sao, cách chúng ta khoảng 150 triệu km
36. Các ngôi sao có thật sự nhấp nháy không?
Không. Ánh sáng của sao bị xáo trộn khi đi qua các lớp không khí chuyển động trong khí quyển, nên nhìn từ mặt đất ta thấy như sao lấp lánh
37. Mùa hè nóng hơn vì lúc đó Trái Đất ở gần Mặt Trời hơn, đúng không?
Sai. Mùa sinh ra do trục Trái Đất nghiêng: bán cầu nào ngả về phía Mặt Trời thì nhận ánh sáng chiếu thẳng hơn và ngày dài hơn. Trái Đất thực ra gần Mặt Trời nhất vào đầu tháng 1
38. Đứng trên Mặt Trăng có thể nhìn thấy Vạn Lý Trường Thành bằng mắt thường không?
Không. Bức tường quá hẹp so với khoảng cách khoảng 384.000 km. Từ Mặt Trăng, các nhà du hành chỉ thấy được hình dạng các lục địa và mây
39. Sét có bao giờ đánh hai lần vào cùng một chỗ không?
Có. Những nơi cao như tòa nhà chọc trời hay cột thu lôi có thể bị sét đánh nhiều lần mỗi năm. Xem thêm câu đố về thời tiết và khí hậu
40. Bầu trời màu xanh có phải vì phản chiếu màu của biển?
Không phải. Các phân tử không khí tán xạ ánh sáng xanh mạnh hơn nhiều so với ánh sáng đỏ, nên khắp bầu trời ánh lên màu xanh
Câu đố mẹo về nước và hóa học
41. Trên đỉnh núi rất cao, nước sôi ở nhiệt độ cao hơn hay thấp hơn 100°C?
Thấp hơn 100°C. Áp suất không khí trên cao thấp hơn nên nước sôi sớm hơn. Trên đỉnh Everest, nước sôi ở khoảng 70°C, nấu mì rất lâu chín
42. Vì sao nước đá lại nổi trên mặt nước?
Vì nước đá nhẹ hơn nước lỏng cùng thể tích. Khi đóng băng, các phân tử nước xếp thành mạng thưa hơn, khối lượng riêng của nước đá chỉ khoảng 0,92 g/cm³
43. Thổi vào ngọn nến thì nến tắt, sao thổi vào bếp than hồng lửa lại cháy to hơn?
Vì than hồng được cấp thêm oxy. Với ngọn nến, hơi thở thổi bay phần hơi sáp đang cháy và làm nguội ngọn lửa. Còn than đã nóng sẵn, gió mang thêm oxy giúp than cháy mạnh hơn
44. Vì sao cắt hành tây lại cay mắt chảy nước mắt?
Vì hành giải phóng một chất khí chứa lưu huỳnh. Khi dao làm vỡ tế bào hành, các chất bên trong phản ứng tạo ra khí bay lên kích thích mắt, mắt tiết nước mắt để rửa trôi
45. Vì sao nhẫn vàng đeo nhiều năm mà không bị gỉ?
Vì vàng gần như không phản ứng với oxy. Vàng là kim loại rất kém hoạt động hóa học, khác với sắt dễ bị gỉ khi gặp không khí ẩm. Tìm hiểu thêm về phản ứng hóa học qua các câu đố
46. Ở các nước có tuyết, vì sao người ta rắc muối lên đường?
Để băng tuyết tan nhanh hơn. Nước muối có nhiệt độ đông đặc thấp hơn 0°C, nên băng trên đường khó đóng lại
47. Cốc nước đá để trên bàn bị ướt bên ngoài. Có phải nước thấm từ trong cốc ra?
Không phải. Hơi nước trong không khí gặp thành cốc lạnh thì ngưng tụ thành những giọt nước nhỏ
48. Cái gì càng lau càng ướt?
Cái khăn lau. Khăn hút nước nhờ hiện tượng mao dẫn: nước len vào các khe nhỏ giữa những sợi vải
49. Thả kẹo bạc hà Mentos vào chai nước ngọt có ga, nước phun trào lên. Đây có phải phản ứng hóa học không?
Chủ yếu là hiện tượng vật lý. Bề mặt kẹo sần sùi tạo ra vô số điểm để khí CO2 hòa tan trong nước ngọt thoát ra cùng lúc, đẩy nước phun lên

