55 câu đố về núi lửa và động đất có đáp án
Núi lửa, động đất và sóng thần là những hiện tượng tự nhiên mạnh mẽ nhất, cho thấy Trái Đất của chúng ta luôn chuyển động. Dưới đây là 55 câu đố về núi lửa và động đất có đáp án và lời giải ngắn gọn, phù hợp cho học sinh ôn môn Khoa học và Địa lý, giáo viên làm hoạt động khởi động và phụ huynh cùng con tìm hiểu kỹ năng phòng tránh thiên tai.
Hãy làm bài trắc nghiệm ở trên trước, sau đó đố nhau từng câu bên dưới rồi mới bấm Xem đáp án.
Câu đố về cấu tạo Trái Đất và mảng kiến tạo
1. Trái Đất được cấu tạo gồm mấy lớp chính?
Ba lớp: vỏ Trái Đất, lớp manti và nhân. Càng vào sâu nhiệt độ và áp suất càng tăng. Ôn thêm với câu đố vui về Trái Đất
2. Lớp nào của Trái Đất mỏng nhất?
Vỏ Trái Đất. Chỉ dày khoảng 5 km dưới đáy đại dương đến khoảng 70 km dưới các dãy núi cao
3. Vỏ Trái Đất cùng phần trên của lớp manti bị chia thành nhiều tấm lớn. Những tấm đó gọi là gì?
Các mảng kiến tạo. Các mảng nổi trên lớp vật chất dẻo, nóng bên dưới và luôn chuyển động chậm
4. Các mảng kiến tạo di chuyển nhanh cỡ nào?
Chỉ vài cm mỗi năm. Chậm cỡ tốc độ móng tay mọc, nhưng sau hàng triệu năm có thể làm thay đổi cả bản đồ thế giới
5. Điều gì khiến các mảng kiến tạo di chuyển?
Sự chuyển động của vật chất nóng trong lớp manti. Vật chất nóng dâng lên, nguội đi rồi chìm xuống, kéo theo các mảng phía trên
6. Nhà khoa học nào đưa ra thuyết trôi dạt lục địa vào năm 1912?
Alfred Wegener. Ông là nhà khoa học người Đức, cho rằng các lục địa từng nối liền rồi trôi dạt xa nhau
7. Siêu lục địa từng gom gần như tất cả lục địa thành một khối có tên là gì?
Pangaea. Pangaea bắt đầu tách ra khoảng 200 triệu năm trước, thời khủng long đang sống
8. Vì sao bờ biển phía đông Nam Mỹ và bờ biển phía tây châu Phi khớp nhau như hai mảnh ghép?
Vì hai lục địa này từng nối liền với nhau. Người ta còn tìm thấy hóa thạch cùng loài và loại đá giống nhau ở cả hai bờ
9. Dãy Himalaya được hình thành như thế nào?
Do mảng Ấn Độ va chạm với mảng Á - Âu. Hai mảng vẫn đang ép vào nhau nên dãy Himalaya vẫn tiếp tục được nâng lên mỗi năm một chút
10. Núi lửa và động đất thường tập trung ở đâu trên Trái Đất?
Dọc theo ranh giới giữa các mảng kiến tạo. Nơi các mảng tách ra, va chạm hoặc trượt qua nhau là nơi vỏ Trái Đất yếu và hoạt động mạnh nhất
Câu đố về núi lửa
11. Núi lửa là gì?
Nơi magma, khí và tro từ trong lòng Trái Đất thoát lên bề mặt. Qua nhiều lần phun trào, vật chất tích tụ lại thành ngọn núi
12. Magma khi phun lên và chảy trên mặt đất được gọi là gì?
Dung nham. Dung nham có thể nóng khoảng 700 đến 1.200°C
13. Lỗ mở trên đỉnh núi lửa, nơi magma và khí phun ra, gọi là gì?
Miệng núi lửa. Khi núi lửa tắt, miệng núi lửa có thể đọng nước thành hồ
14. Loại đá phổ biến nhất được tạo thành khi dung nham nguội đi là gì?
Đá bazan. Bazan là đá mắc-ma có màu sẫm, tạo nên phần lớn đáy các đại dương
15. Đất đỏ bazan màu mỡ ở Tây Nguyên được hình thành từ đâu?
Từ đá bazan của núi lửa cổ bị phong hóa. Loại đất này rất thích hợp trồng cà phê, cao su và hồ tiêu
16. Loại đá núi lửa nào có thể nổi trên mặt nước?
Đá bọt. Đá bọt hình thành khi dung nham nhiều khí nguội rất nhanh, để lại vô số lỗ rỗng nhỏ bên trong
17. Núi lửa được chia thành ba loại theo mức độ hoạt động nào?
Đang hoạt động, đang ngủ và đã tắt. Núi lửa đã tắt là núi lửa được cho là sẽ không phun trào nữa
18. Núi lửa "đang ngủ" có nguy hiểm không?
Có. Núi lửa đang ngủ đã lâu không phun trào nhưng vẫn có thể thức dậy và phun trở lại
19. Ngọn núi cao nhất Nhật Bản, cũng là một núi lửa, tên là gì?
Núi Phú Sĩ. Cao 3.776 m, lần phun trào gần nhất vào năm 1707 và hiện được xem là núi lửa đang hoạt động
20. Vì sao các nhà khoa học biết rất rõ đời sống ở thành phố cổ Pompeii?
Vì tro núi lửa vùi lấp thành phố rất nhanh. Lớp tro dày giữ lại nhà cửa, đường phố, tranh tường và đồ vật gần như nguyên vẹn suốt gần 2.000 năm
21. Quần đảo Hawaii được hình thành như thế nào?
Từ núi lửa phun trào trên một "điểm nóng" dưới đáy Thái Bình Dương. Mảng kiến tạo trượt dần qua điểm nóng nên tạo ra cả một chuỗi đảo nối tiếp nhau
22. Ngọn núi lửa nào ở Hawaii, nếu đo từ chân dưới đáy biển lên đỉnh, còn cao hơn đỉnh Everest?
Mauna Kea. Tổng chiều cao hơn 10.000 m, nhưng phần nhô trên mực nước biển chỉ khoảng 4.200 m
23. Đảo quốc nào ở châu Âu được mệnh danh là "xứ sở của băng và lửa"?
Iceland. Iceland nằm trên sống núi giữa Đại Tây Dương, nơi hai mảng kiến tạo tách xa nhau, nên có nhiều núi lửa và sông băng
24. Nguồn năng lượng khai thác từ sức nóng trong lòng đất gọi là gì?
Năng lượng địa nhiệt. Đây là một dạng năng lượng tái tạo, được dùng nhiều ở Iceland để sưởi ấm và phát điện
25. Mạch nước nóng định kỳ phun thành cột cao lên trời gọi là gì?
Mạch nước phun (geyser). Nước ngầm bị đá nóng gần magma đun sôi rồi phun lên, nổi tiếng nhất là Old Faithful ở công viên Yellowstone, Mỹ
26. Vì sao tro núi lửa rất nguy hiểm cho máy bay?
Vì tro có thể làm hỏng và tắt động cơ. Tro gồm mảnh đá và thủy tinh li ti, nóng chảy trong động cơ. Năm 2010, núi lửa Eyjafjallajökull ở Iceland khiến nhiều chuyến bay ở châu Âu bị hủy
27. Một vụ phun trào núi lửa lớn có thể làm Trái Đất lạnh đi không?
Có. Khí lưu huỳnh tạo lớp bụi mịn trên cao che bớt ánh nắng. Sau vụ phun trào Tambora năm 1815, năm 1816 được gọi là "năm không có mùa hè". Xem thêm câu đố về thời tiết và khí hậu
28. Thiên thể nào có núi lửa hoạt động mạnh nhất trong Hệ Mặt Trời?
Io, một vệ tinh của Sao Mộc. Lực hấp dẫn của Sao Mộc liên tục bóp méo Io, làm lòng nó nóng lên và phun trào không ngừng. Khám phá thêm câu đố về Hệ Mặt Trời
29. Việt Nam có núi lửa không?
Có, nhưng là các núi lửa cổ. Dấu vết còn thấy rõ ở Tây Nguyên, đảo Lý Sơn và đảo Phú Quý. Hiện trên đất liền không có núi lửa nào đang phun trào
30. Biển Hồ gần Pleiku (Gia Lai) được cho là hình thành từ đâu?
Từ miệng núi lửa đã tắt. Nước mưa đọng lại trong miệng núi lửa cổ tạo nên hồ nước rộng và trong xanh
Câu đố về động đất và sóng thần
31. Động đất là gì?
Sự rung chuyển của mặt đất. Xảy ra khi đá trong vỏ Trái Đất đột ngột đứt gãy, dịch chuyển và giải phóng năng lượng
32. Nơi phát sinh động đất nằm sâu trong lòng đất gọi là gì?
Chấn tiêu. Còn gọi là lò động đất. Chấn tiêu càng nông thì rung lắc trên mặt đất thường càng mạnh
33. Năng lượng của động đất lan truyền đi dưới dạng gì?
Sóng địa chấn. Sóng địa chấn truyền qua đất đá và có thể đi vòng quanh cả Trái Đất
34. Giữa sóng P và sóng S, loại sóng địa chấn nào đến trạm đo trước?
Sóng P. Sóng P truyền nhanh hơn. Sóng S không đi qua được chất lỏng, nhờ đó các nhà khoa học biết nhân ngoài Trái Đất ở thể lỏng
35. Thang Richter đo động đất được đặt theo tên ai?
Nhà địa chấn học Charles Richter. Ông xây dựng thang đo năm 1935. Ngày nay các nhà khoa học thường dùng thang độ lớn mô men (Mw), chính xác hơn với các trận động đất lớn
36. Độ lớn động đất tăng thêm 1 bậc thì năng lượng giải phóng tăng khoảng bao nhiêu lần?
Khoảng 32 lần. Biên độ dao động tăng 10 lần, còn năng lượng tăng khoảng 32 lần, nên trận 7 độ mạnh hơn trận 5 độ khoảng 1.000 lần
37. Những trận động đất nhỏ hơn xảy ra sau trận động đất chính gọi là gì?
Dư chấn. Dư chấn có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tháng
38. Con người đã có thể dự báo chính xác ngày giờ xảy ra động đất chưa?
Chưa. Các nhà khoa học chỉ xác định được vùng có nguy cơ cao, còn thời điểm cụ thể thì chưa dự báo được
39. Vì sao Nhật Bản có rất nhiều động đất?
Vì nằm nơi gặp nhau của nhiều mảng kiến tạo trên Vành đai lửa. Vì vậy nhà cửa ở Nhật được thiết kế chống động đất và học sinh thường xuyên tập diễn tập
40. Trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận bằng máy đo xảy ra ở nước nào?
Chile. Năm 1960, độ lớn khoảng 9,5, vẫn là trận mạnh nhất từng được ghi nhận tính đến năm 2025
41. Trận động đất và sóng thần tháng 3 năm 2011 ở Nhật Bản đã gây sự cố tại nhà máy điện hạt nhân nào?
Nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi. Sóng thần làm hỏng hệ thống làm mát, khiến lò phản ứng bị nóng chảy và rò rỉ phóng xạ
42. Thảm họa sóng thần Ấn Độ Dương ngày 26/12/2004 bắt nguồn từ đâu?
Từ động đất rất mạnh ngoài khơi đảo Sumatra, Indonesia. Sóng thần tràn vào bờ biển nhiều nước quanh Ấn Độ Dương, làm hơn 200.000 người thiệt mạng
43. Từ "tsunami" (sóng thần) bắt nguồn từ tiếng nước nào?
Tiếng Nhật. Nghĩa là "sóng ở bến cảng"
44. Ngoài khơi đại dương sâu, sóng thần có thể lan đi nhanh cỡ nào?
Khoảng 700 đến 800 km/h. Nhanh ngang máy bay phản lực, nhưng ngoài khơi sóng lại thấp nên tàu thuyền khó nhận ra
45. Dấu hiệu tự nhiên nào cảnh báo sóng thần có thể sắp ập vào bờ?
Nước biển đột ngột rút ra xa bất thường. Khi thấy dấu hiệu này phải chạy ngay lên chỗ cao, không ra bãi nhặt cá. Tìm hiểu thêm câu đố về đại dương
46. Ở Việt Nam, vùng nào có nguy cơ động đất cao nhất?
Vùng Tây Bắc. Nơi có nhiều đứt gãy lớn, từng xảy ra trận động đất Tuần Giáo (Điện Biên) năm 1983 mạnh khoảng 6,7 độ
Kỹ năng an toàn khi có động đất và núi lửa
47. Ba bước cần nhớ khi động đất xảy ra lúc em đang ở trong nhà là gì?
Thụp xuống, che đầu, bám chặt. Thụp xuống sàn, chui dưới gầm bàn chắc chắn, dùng tay che đầu cổ và bám chặt chân bàn đến khi hết rung
48. Có nên đi thang máy khi đang có động đất không?
Không. Động đất có thể làm mất điện hoặc hỏng thang máy, khiến người bên trong bị kẹt
49. Nếu đang ở ngoài trời khi có động đất, em nên làm gì?
Ra chỗ trống, tránh xa nhà cao tầng, cột điện và cây lớn. Những vật này có thể đổ hoặc rơi xuống khi mặt đất rung lắc
50. Vì sao không nên đứng gần cửa kính hay tủ cao khi có động đất?
Vì kính có thể vỡ và tủ có thể đổ. Mảnh kính vỡ và đồ vật rơi là nguyên nhân gây thương tích phổ biến trong động đất
51. Khi núi lửa phun trào ở gần, vì sao cần đeo khẩu trang và kính bảo hộ?
Để bảo vệ phổi và mắt khỏi tro bụi. Tro núi lửa chứa mảnh đá, thủy tinh li ti sắc nhọn, rất hại cho đường hô hấp
52. Túi đồ khẩn cấp phòng thiên tai nên có những gì?
Nước uống, đồ ăn khô, đèn pin, pin dự phòng, bộ sơ cứu và còi. Còi giúp người bị mắc kẹt báo hiệu cho đội cứu hộ mà không tốn nhiều sức
Câu đố thú vị ngoài Trái Đất
53. Trên Mặt Trăng có động đất không?
Có. Các nhà khoa học gọi là "động đất Mặt Trăng", được ghi nhận bởi máy đo địa chấn do các phi hành gia Apollo đặt lại
54. Sao Hỏa có động đất không?
Có. Tàu đổ bộ InSight của NASA đã ghi nhận hàng trăm trận "động đất Sao Hỏa" trong giai đoạn 2018 đến 2022
55. Ngọn núi lửa Olympus Mons trên Sao Hỏa có chân núi rộng cỡ nào?
Khoảng 600 km. Đây là núi lửa hình khiên, sườn rất thoải vì được tạo thành từ dung nham loãng chảy tràn trong thời gian rất dài

